Mindfulness in de traditie van Thich Nhat Hanh

Wat leert het Boeddhisme ons over sociale actie? Interview met monnik en non van Plum Village

Wat leert het Boeddhisme ons over sociale actie? Interview met monnik en non van Plum Village

Thich Nhat Hanh heeft zich als activist meer dan 40 jaar ingezet voor de vrede en voor het milieu. Wat leert hij ons in deze tijd nu veel mensen gevoelens van wanhoop ervaren? De zenmeester zegt ons dat we altijd moeten onthouden dat reageren op boosheid met nog meer boosheid de situatie alleen maar erger maakt.

De 90-jarige Vietnamese monnik, die wordt beschouwd als een van de meest invloedrijke spirituele leiders in de wereld, staat erom bekend het idee van Geëngageerd Boeddhisme te hebben ontwikkeld, waarbij mindfulness wordt verbonden met sociale actie. Zijn belangrijkste les over activisme is dat mindfulness de mensen in staat stelt vrede in zichzelf te vinden zodat hun acties vanuit compassie tot stand komen. Thich Nhat Hanh in zijn nieuwe boek At Home in the World:

“Mindfulness must be engaged. Once we see that something needs to be done, we must take action. Seeing and action go together. Otherwise, what is the point in seeing?”

“Nonviolence is not a set of techniques that you can learn with your intellect. Nonviolent action arises from the compassion, lucidity and understanding you have within.”

Op basis van zijn eigen ervaringen om een einde te maken aan de oorlog in Vietnam, schrijft Thich Nhat Hanh dat activisten moeten leren goed voor zichzelf te zorgen als ze effectief willen zijn:

“If we don’t maintain a balance between our work and the nourishment we need, we won’t be very successful. The practice of walking meditation, mindful breathing, allowing our body and mind to rest, and getting in touch with the refreshing and healing elements inside and around us is crucial for our survival.”

De Amerikaanse krant de Huffington Post interviewde recent een non en een monnik in Plum Village, het hoofdklooster van Thich Nhat Hanh in Frankrijk, met de vraag welke adviezen zij zouden geven aan activisten die in actie willen komen tegen president Trump. Zuster Peace die gewerkt heeft op het bureau van de burgemeester van New York, zegt dat actie geinspireerd moet zijn op een diep geworteld gevoel van liefde:

“If we can be strong in ourselves, then we could offer a resistance that is nonviolent. But that means that we ourselves are at a place where we can have that recognition and we can offer that to another. And that is a great, great source of love and having the other feel they’re being recognized and listened to and embraced.”

De zuster geeft aan dat mensen die in actie willen komen zouden kunnen leren van het principe van geweldloosheid van de burgerrechtenbeweging. Zij verwijst naar de mars naar Montgomery in Alabama in 1965, toen demonstranten passief bleven terwijl ze werden opgejaagd en aangevallen:

“They were taught how to be quiet, how to be still, how not to resist and fight back no matter what happened.”

Broeder Phap Dung, een monnik in Plum Village die vroeger architect was in Los Angeles, is eveneens heel duidelijk dat boosheid zeker sociale verandering kan brengen, maar uiteindelijk altijd tot meer conflict leidt. Hij legt uit dat dit evenzeer geldt in onze persoonlijke levens als in de maatschappij als geheel. Bij confrontatie met agressie en discriminatie kan het helpen eerst te gaan zitten en je rust te vinden; beter dan onmiddellijk te reageren op gebeurtenissen. De broeder:

“Non-action sometimes is very powerful. Sometimes we underestimate someone sitting very calm, very solid and not reacting and that they can touch a place of peace, a place of love, a place of nondiscrimination. That is not inaction.”

Phap Dung wjst ook op de boeddhistische leer van onderlinge afhankelijkheid: de mensen die we ervaren als onze grootste vijanden kunnen onze grootste leraren zijn, omdat zij ons aspecten van onszelf tonen die we moeilijk kunnen accepteren. Zo krijgen we de kans deze te helen. Phap Dung:

“We have the wrong perception that we are separate from the other. So in a way Trump is a product of a certain way of being in this world so it is very easy to have him as a scapegoat. But if we look closely, we have elements of Trump in us and it is helpful to have time to reflect on that.”

Het principe van geweldloosheid werd door Thich Nhat Hanh toegepast tijdens de oorlog in Vietnam, toen hij de School of Youth and Social Service leidde, een basisbeweging van duizenden vrijwilligers die in verafgelegen dorpen die door bombardementen verwoest waren, humanitaire hulp brachten.

Hij raakte in die tijd ook bevriend met Dr. Martin Luther King Jr. en moedigde deze aan zich uit te spreken tegen de oorlog in Vietnam. In 1967 nomineerde King Thich Nhat Hanh voor de Nobelprijs voor de Vrede. King over Thich Nhat Hanh:

“It would remind all nations that men of good will stand ready to lead warring elements out of an abyss of hatred and destruction. It would re-awaken men to the teaching of beauty and love found in peace. It would help to revive hopes for a new order of justice and harmony.”

De Nobelprijs werd dat jaar niet uitgereikt. King hield in die tijd een beroemde toespraak, waarbij hij de Kracht van Liefde op zo’n manier uiteenzette dat deze nog altijd na-echoot in de 21ste eeuw:

“I’m concerned about a better World. I’m concerned about justice; I’m concerned about brotherhood and sisterhood; I’m concerned about truth. And when one is concerned about that, he can never advocate violence. For through violence you may murder a murderer, but you can’t murder murder. Through violence you may murder a liar, but you can’t establish truth. Through violence you may murder a hater, but you can’t murder hate through violence. Darkness cannot put out darkness; only light can do that. “

“I know that love is ultimately the only answer to mankind’s problems. I’m not talking about emotional bosh when I talk about love; I’m talking about a strong, demanding love. For I have seen too much hate. ... I have decided to love.”

 

Artikel overgenomen (en gedeeltelijk vertaald) van digitale krant de Huffington Post, serie LoveTakesAction, 16 feb 2017. Hier ook een filmpje van het interview